logo
Tefsir 1. Ünite
Kur’an-ı Kerim Tarihi
1.
Kur’an-ı Kerim’in nüzul ortamı için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Doğru Cevap: "E" En yaygın inanç şekli Hıristiyanlıktı.
Soru Açıklaması
2.
Kur’an-ı Kerim’in nüzul ortamı için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Doğru Cevap: "C" Kâbe’nin varlığı Medine’yi özel bir konuma getiriyordu.
Soru Açıklaması
3.
Aşağıdakilerden hangisi Kur’an-ı Kerim’in nüzul ortamının "sosyal boyut"u için söylenemez?
Doğru Cevap: "C" İnsanların ticaretle uğraşması
Soru Açıklaması
4.
Aşağıdakilerden hangisi Kur’an-ı Kerim’in nüzul ortamının "ekonomik boyut"u için söylenemez?
Doğru Cevap: "B" Sınıf ayırımcılığı
Soru Açıklaması
5.
Aşağıdakilerden hangisi Kur’an-ı Kerim’in nüzul ortamının "kültürel boyut"u için söylenemez?
Doğru Cevap: "A" Kabile savaşları
Soru Açıklaması
6.
Aşağıdakilerden hangisi Kur’an-ı Kerim’in nüzul ortamının "dini boyut"u için söylenemez?
Doğru Cevap: "D" Budizm
Soru Açıklaması
7.
Aşağıdakilerden hangisi Arap yarımadasında Kur’an-ı Kerim’in nüzulü öncesi tevhid dini olarak ön plana çıkmıştır?
Doğru Cevap: "C" Haniflik
Soru Açıklaması
8.
Aşağıdakilerden hangisi Kur’an-ı Kerim'in gönderiliş amaçlarından biri değildir?
Doğru Cevap: "A" Eski ilahi dinleri korumak
Soru Açıklaması
9.
Aşağıdakilerden hangisi “vahiy” kelimesinin anlamlarından biri değildir?
Doğru Cevap: "E" Yaratma
Soru Açıklaması
10.
Vahiy ve vahyin geliş şekli için aşağıdakilerden hangisi söylenirse yanlış bir yargı olur?
Doğru Cevap: "C" Vahyin geliş şekli, biçimi hep aynıdır.
Soru Açıklaması
logo
Tefsir 1. Ünite
Kur’an-ı Kerim Tarihi
11.
Hz. Peygambere gelen vahiy ve vahyin geliş şekli için aşağıdakilerden hangisi söylenirse yanlış bir yargı olur?
Doğru Cevap: "D" İlk vahiy Nur Dağı Sevr Mağarası'nda nazil olmuştur.
Soru Açıklaması
12.
Şûrâ suresi 51. ayette Yüce Allah (c.c.)’ın insanlara vahyi üç şekilde gönderdiği bildirilmektedir. Aşağıdakilerden hangisi bu yollardan biri değildir?
Doğru Cevap: "B" Görünerek
Soru Açıklaması
13.
Vahyin yazılması ve korunması süreci ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Doğru Cevap: "A" Hangi ayetin hangi sureye konulacağına vahiy kâtipleri karar verirdi.
Soru Açıklaması
14.
Aşağıdakilerden hangisi vahyin yazıldığı malzemelerden değildir?
Doğru Cevap: "B" Kilden çamura
Soru Açıklaması
15.
Kur’an-ı Kerim'in Mushaf haline getirilmesi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Doğru Cevap: "D" Kitap haline getirilen ilk nüshaya “Ümmü'l-Kur’an” denilmiştir.
Soru Açıklaması
16.
Kur’an-ı Kerimin çoğaltılmasının neden ve sonuçları için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Doğru Cevap: "E" Çoğaltılan Kur'an’larda Hz. Ali’deki asıl nüsha dikkate alınmıştır.
Soru Açıklaması
17.
Kur’an-ı Kerim'in noktalanması ve harekelenmesi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Doğru Cevap: "E" Günümüzdeki harekeli Kur’an Yahya b. Ya’mer'in harekelediği Kur’an’dır.
Soru Açıklaması
18.
Kur’an-ı Kerim için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Doğru Cevap: "E" Kitabımıza Kur’an ismini Peygamber Efendimiz vermiştir.
Soru Açıklaması
19.
Aşağıdakilerden hangisi Kur’an-ı Kerim'in diğer adlarından biri değildir?
Doğru Cevap: "B" el-Kuddüs
Soru Açıklaması
20.
Kur'an-ı Kerim'deki durak işaretlerine ve kurallarına ne ad verilir?
Doğru Cevap: "A" Secavend
Soru Açıklaması
TEST BİTTİ.
CEVAPLARINIZI KONTROL EDİNİZ.

Ünite Özeti

TEFSİR I. ÜNİTE


KUR’AN-I KERİM TARİHİ


1. Kur’an-ı Kerim’in indirildiği ortam nasıldı?
Sosyal Ortam:
* İnsanların bir kısmı göçebe, diğer bir kısmı da yerleşik bir hayat sürdürmekteydi. Göçebe olanlar hayvancılık; yerleşikler ise tarım ve ticaretle geçimlerini sağlarlardı.
* Kabile hayatı vardı. Kabileler kan davası ve sınır anlaşmazlıkları yüzünden sık sık savaşırlardı.
* İnsanlar hür, köle ve mevali(azad edilmiş köle) olarak sınıflara ayrılmıştı.
* Köleler, yoksullar ve güçsüzler eziliyor, insan hakkına ve onuruna değer verilmiyordu. Kadına ise toplum içinde söz hakkı tanınmayarak mirastan mahrum ediliyordu.
* İçki, kumar, hırsızlık, tefecilik gibi kötü alışkanlıklar yaygınlaşmış, toplumda adalet duygusu yok olmuştu.
Ekonomik Ortam:
* Kervancılıkla ticaret yapılırdı. Put ticareti vardı.
* İklimi uygun olan yerlerde tarım ve hayvancılık yapılırdı.
Kültürel Ortam:
* Şiir ve güzel söz söyleme sanatı (belagat) oldukça ileri durumdaydı. Kurulan panayırlarda şiir yarışmaları düzenlenir, birinci gelen şiirler Kâbe’nin duvarına asılırdı.
* Sözlü edebiyat geleneği gelişmiş olmasına karşın, okuma yazma bilenlerin sayısı azdı.
Dini Ortam:
* Farklı inanç grupları vardı fakat putperestlik daha yaygındı. Kâbe’nin içi putlarla doluydu.
* Putperest Araplar dışında, Yahudi, Hıristiyan, Mecusi, Sabii ve Hanifler vardı. Hanifler, Hz. İbrahim’in dinî geleneğini sürdüren ve tevhit inancını benimseyen kimselerdi.
2. Vahyin gönderiliş amacı nedir?
İnsanların inançlarını düzeltmek, ahlakını güzelleştirmek, dünya hayatlarını düzene koymak ve bu sayede onlara ebedî saadetlerini kazandırmaktır.
3. Vahiy nedir?
Vahiy kelimesi, Arapça ‘‘ وحى / v-h-y’’ kökünden türetilmiştir.
Kelime olarak, gizli konuşma, fısıldama, ilham etme, emretme, ima ve işaret etme, seslenme, acele etme, ortaya çıkarma, mektup yazma ve elçi gönderme gibi çeşitli anlamlara gelmektedir.
Terim olarak vahiy; Allahütealâ’nın insanlara iletmek istediği mesajlarını peygamberlerine iletmesine denir.
Vahiy kelimesi sözlük anlamı ile Kur’an-ı Kerim’de pek çok yerde kullanılmıştır. Örneğin, “Derken Zekeriya ibadet yerinden halkının karşısına çıktı. (Konuşmak istedi, konuşamadı.) ve onlara ‘Sabah akşam Allah’ı tesbih edin.’ diye işaret etti.” ayet-i kerimesindeki vahiy, ima ve işaret anlamında kullanılmıştır. “İşte böylece biz her peygambere insan ve cin şeytanlarını düşman kıldık. Bunlar aldatmak için birbirlerine yaldızlı laflar fısıldarlar. Rabbin dileseydi, bunu yapamazlardı. O hâlde, onları iftiralarıyla baş başa bırak.” ayetinde şeytanların birbirine vahyetmesi; fısıldama, gizli konuşma, vesvese anlamlarında kullanılmıştır. Nahl suresinin 68. ayetinde de vahiy, “Rabbin, bal arısına şöyle ilham etti: “Dağlardan, ağaçlardan ve insanların yaptıkları çardaklardan (kovanlardan)kendine evler edin.” ilham ve içgüdü şeklinde ifade edilmiştir.
4. Vahyin geliş şekilleri nelerdir?
Mahiyeti itibariyle vahiyde iletişim çok gizli ve son derece süratli bir şekilde gerçekleşmektedir. Hz. Peygambere (s.a.v.) vahiy, ashabıyla ve ailesiyle aynı ortamda bulunduğu zamanlarda da geliyordu.
Vahyi gönderen Allah, muhatap ise peygamberler vasıtasıyla insan ve toplumdur. Aradaki iletişimi de melek gerçekleştirmiştir. Bu durumda vahiy, Allah – Melek – Peygamber – İnsan arasında gerçekleşen bir iletişimdir. Vahiyde iletişim tek yönlüdür.
Şûrâ suresi, 51. Ayette Yüce Allah (c.c.)’ın insanlara vahyi üç şekilde gönderdiği bildirilmektedir. “Allah, bir insanla ancak vahiy yoluyla yahut perde arkasından konuşur. Yahut bir elçi gönderip izniyle ona dilediğini vahyeder. Şüphesiz o yücedir, hüküm ve hikmet sahibidir.”
Ayette ifade edildiği şekilde Allah’ın vahiy yoluyla bir insanla konuşması; bildirmek istediği bir bilgiyi insana/peygambere ilham etmesi, kalbine yerleştirmesi anlamına gelmektedir. Meleğin görünmeden Allah’ın kelamını Resulullahın kalbine düşürmesi şeklinde gelen vahyi bu grupta değerlendirmek mümkündür.
Yukarıda verilen ayette yer alan ikinci vahiy yolu, Allah’ın perde arkasından peygamberle konuşmasıdır. Bu çeşit vahye Hz. Musa’nın Allah ile bir ağaç arkasından konuşmasını örnek olarak verebiliriz.
Üçüncü vahiy yolu ise, Allah’ın bir elçi (melek) göndermesi şeklinde olmuştur. Nitekim Hz. Muhammed (s.a.v.)’e ilk vahiy de melek vasıtasıyla indirilmiştir.
5. Hz. Peygamber’e gelen ilk vahiy nedir, nasıl gelmiştir?
Hz. Peygamberin içinde doğduğu ve yaşadığı o zamanki Arap toplumuna hâkim olan haksızlık, zulüm ve ahlaki çöküntü onu derinden etkiliyordu. Şahit olduğu adaletsizlikler karşısında bunalan Hz. Peygamber, bu sıkıntılı ortamdan uzaklaşmak için yanına azığını da alarak Mekke yakınlarında bulunan Nur Dağı’ndaki Hira Mağarası’na gider, orada düşüncelere dalardı.
Hz. Peygamber, 610 yılının ramazan ayının Kadir Gecesi’nde, Hira Mağarası’nda iken vahiy meleği Cebrail (a.s.) gelerek ona “Oku!” diye seslendi. Peygamberimiz “Ben okuma bilmem.” dedi. Cebrail ikinci kez ona “Oku!” dedi. Hz. Peygamber yine “Okuma bilmem.” dedi. Cebrail üçüncü kez aynı istekte bulununca Peygamberimizin cevabı yine “Ben okuma bilmem.” oldu. Bunun üzerine Cebrail, Alâk suresinin şu ilk beş ayetini ona okudu:
“Yaratan Rabbi’nin adıyla oku! O, insanı bir aşılanmış yumurtadan yarattı. Oku! İnsana bilmediklerini belleten, kalemle (yazmayı) öğreten Rabbin, en büyük kerem sahibidir.”
Böylece Hz. Peygambere nazil olan bu ayetlerle 23 yıllık vahiy süreci başlamış oldu.
6. Vahyin yazılması ve korunması nasıl olmuştur?
Hz. Peygamber, vahiy yoluyla gelen ayetleri bir yandan insanlara tebliğ ederken diğer yandan da sahabeye ezberletiyordu. Yazılı kültürün gelişmediği ve sözlü kültürün hâkim olduğu o günün toplumu için ayetleri ezberlemek, yazıdan daha pratik ve güvenilir bir yol olarak kabul ediliyordu. Hz. Peygamber bununla yetinmeyip risaleti boyunca gelen ayet veya sureleri okuma yazma bilen sahabeye yazdırdıktan sonra, “Bunu falan sureye koyunuz.” demek suretiyle de kayıt altına aldırıyordu. İslam tarihinde vahiy kâtipleri olarak adlandırılan bu sahabeler “Kur’an-ı Kerim”in yazılı olarak korunmasına hizmet ediyorlardı. Vahiy kâtibi, yazdıklarını Hz. Peygambere yüksek sesle okuyor, böylece yazılan metinde eksiklik, fazlalık varsa veya yanlışlık yapılmışsa Hz. Peygamber onu tashih ediyordu. Hz. Peygamberin tashihinden geçen ayetler, yine onun emriyle çoğaltılarak Müslümanlara dağıtılıyordu. Yazılan ayet ve surelerin asıl nüshası Hz. Peygamberin evinde veya vahiy kâtipleri tarafından muhafaza ediliyordu.
Vahiy kâtipleri gelen ayetleri, işlenmiş ince derilere, kabuğu soyulmuş hurma dallarına, beyaz ve yassı taşlara, kürek kemikleri gibi yazı yazmaya elverişli nesneler üzerine yazmışlardır. Bunun yanında “kırtas” denilen kâğıt parşömenler de az da olsa kullanılmıştır. Bunlar arasında özel işlenmiş hayvan derisi ise hem dayanıklılık hem de o günler için elde edilmesi en kolay malzeme olması bakımından, özellikle hicretten sonra daha fazla kullanılmaya başlanmıştır
Kur’an metninin Hz. Peygamber zamanındaki tespitinde takip edilen usullerden biri de “arz”dır. Hz. Peygamber, her sene ramazan ayında o zamana kadar nazil olan bütün sure ve ayetleri vahiy meleği olan Cebrail’le karşılıklı okurdu. Hz. Peygamberin vefat ettiği yılın son ramazan ayında bu karşılıklı okuma iki defa yapılmış ve buna son sunuş anlamında “son mukabele” denilmiştir.
7. Kur’an-ı Kerim’in mushaf hâline getirilmesi nasıl olmuştur?
Hz. Peygamber döneminde Kur’an’ın tamamı yazılmış ve ezberlenmiş, ancak bir kitap hâline getirilmemişti. Çünkü Hz. Peygamber hayatta idi ve vahiy gelmeye devam ediyordu.
Malzemelerin eskiyip kaybolması, hafızların vefat etmesi Kur’an’ın bir sonraki nesle aktarılmasını tehlikeye düşürebilir ve ilahî mesajın yerini bulmasını zorlaştırabilirdi. Nitekim Hz. Ebu Bekir (r.a.) döneminde yalancı peygamber Müseyleme’ye karşı 633 yılında yapılan “Yemame Savaşı’’nda birçok hafız sahabenin şehit düşmesi diğerleri gibi Hz. Ömer’i de kaygılandırmış ve halife makamında olan Hz. Ebu Bekir’e durumun önemini anlatarak Kur’an’ın bir araya toplanmasının gerekliliği hususunda onu ikna etmişti. Bunun üzerine Hz. Ebu Bekir de vahiy kâtiplerinden Zeyd b. Sabit’i Kur’an’ın toplanması işinde görevlendirmişti.
Kur’an’ı derleme işini üzerine alan Zeyd, bu hususta son derece sağlam bir yol izlemiştir. Çünkü o, kendisine getirilen Kur’an ayetlerinin Hz. Peygamber tarafından okunmuş ve yazdırılmış bir metin olduğunu iki şahitle birlikte kabul etmiştir. Böylece Kur’an-ı Kerim “son mukabele”deki ayet tertibine riayet edilmek suretiyle düzgün bir şekilde yazılıp eksiksiz olarak toplanmış ve Hz. Ebu Bekir’e teslim edilmiştir. Hz. Ebu Bekir’den sonra Hz. Ömer’e onun vefatı ile kızı ve aynı zamanda Rasulullah’ın eşi olan Hz. Hafsa’ya intikal etmiştir. İki kapak arasındaki bu derlemeye “Mushaf” adı verilmiştir. Hz. Ebu Bekir’in talimatıyla toplanan Kur’an başta Hz. Ömer ve Hz. Ali olmak üzere bütün sahabelerin onayını almış, kimseden bir itiraz gelmemiştir.
8. Mushaf’ın çoğaltılması nasıl olmuştur?
Hz. Ömer zamanında artan fetihlerle genişlemeye başlayan İslam coğrafyası, Hz. Osman devrinde daha da büyümüştür. Fethedilen bu beldelere ashaptan Kur’an’ı iyi bilenler gidiyor, oralardaki yeni Müslüman olanlara ellerinde bulunan Kur’an nüshalarından veya ezbere dayalı okuyuşlarından öğretiyorlardı. Şahsi nüshalarda ve okuyuşlarda bulunan bazı anlam farklılıkları yeni Müslüman olanlar tarafından tam anlaşılamıyor ve aralarında önemli ihtilaflar görülüyordu. Bu ihtilaflar zamanla ciddi tartışmalara dönüştü.
H 25 (646) yılında Azerbaycan ve Ermenistan seferlerine katılan ashap arasındaki kıraat ihtilaflarına şahit olan ordunun komutanı Hz. Hüzeyfe b.Yeman endişelendi. Halife Hz. Osman’ın yanına gelerek, “Ey mü’minlerin Emiri! Kur’an hakkında Yahudiler ve Hristiyanlar gibi ihtilafa düşmeden, bu ümmetin imdadına yetiş.” diyerek bu konuya bir çözüm bulmasını teklif etti.
Hz. Osman, kıraattaki farklılıkları göz önünde bulundurdu ve Hz. Hafsa’nın elindeki“Mushaf”ı çoğaltarak belli başlı merkezlere göndermeye karar verdi. Çoğaltma işi için yine başkanlığını Hz. Zeyd b.Sabit’in yaptığı Hz. Abdullah b. Zübeyr, Hz. Saîd b. As, Hz. Abdurrahman b. Haris b. Hişam’dan oluşan bir heyeti görevlendirip yazımda ihtilafa düştüklerinde Kur’an’ın nazil olduğu Kureyş lehçesini esas almalarını emretti. Heyet çalışmalarını başarıyla tamamladı ve orijinal nüsha Hz. Hafsa’ya teslim edildi.
Çoğaltılan yedi adet Kur’an nüshasından biri Medine’de bırakıldı. Diğerleri birer öğretici ile birlikte Mekke, Kûfe, Basra, Şam, Yemen ve Bahreyn’e gönderildi. Hz. Osman, ileride Müslümanlar arasında bir ihtilaf çıkmasını önlemek ve ümmet arasında birliği sağlamak amacıyla bunların dışında yazılmış Kur’an sayfalarının ve özel mushafların, imha edilmesini emretti.
9. Kur’an-ı Kerim’in noktalanması ve harekelenmesi nasıl olmuştur?
Hz. Osman zamanında çoğaltılan mushaflar, harekesiz ve noktasız bir şekilde yazılmıştı. Fetihlerin artması neticesinde İslam toplumunun çoğunluğunu Arap olmayan milletlerin oluşturmaya başlaması yeni bir sorunu da beraberinde getiriyordu. Çünkü Kur’an nüshalarının harekesiz ve noktasız olması Arap olmayan Müslümanların Kur’an-ı Kerim’i doğru bir biçimde okumasını ve anlamasını zorlaştırıyordu. Bu meseleyi çözmek için ilk harekete geçen ise Irak valisi Ziyad b. Sümeyye (öl. 53/673) oldu.
Ziyad, yanlış okumaların önlenmesi için Ebu’l-Esved ed-Düelî (öl. 69/688)’den yardım istedi. Ebu’l-Esved, gelen teklifi önce kabul etmedi. Daha sonra bir şahsın Tevbe suresinin üçüncü ayetinde yeralan “ve rasuluhu” kelimesini “ve rasûlihi” diye okuyarak, “Allah ve Resulu müşriklerden beridir.”şeklindeki anlamın “Allah müşriklerden de Resulünden de beridir”e dönüşmesini görmesiyle durumun ciddiyetini anlayan Ebu’l-Esved ed-Düelî, verilen görevi kabul ederek Kur’an’ı harekelemeişine girişti
Ebu’l-Esved ed-Düelî, mushafı baştan sona kadar harekelemiş, kırmızı mürekkeple fetha için harfin üstüne, esre için altına, ötre için önüne bir nokta koymuş, tenvin için de iki nokta kullanmıştır.
Kur’an’ın harekelenmesi her ne kadar okuma kolaylığı getirmiş olsa da yanlışların önüne tam olarak geçilememiştir. Çünkü Kur’an’ı yeni öğrenenlerin benzer harfleri birbirinden ayırt etme güçlükleri devam etmiştir. Irak valisi Haccac b. Yusuf (öl. 95/713) bu problemi çözmek için Yahya b. Ya’mer (öl. 129/746) ve Nasr b. Asım (öl. 89/707)’ı görevlendirmiş, onlar da hocaları Ebu’l-Esved’den öğrendikleri noktalama işlemini bütün Kur’an’a uygulamışlardır. Noktalama işinde metin için siyah mürekkep kullanılırken harekeler için renkli mürekkep tercih edilmiştir. Kur’an’ı noktalama işi daha sonra Medine’ye ve diğer İslam beldelerine yayılmıştır.
Halil b. Ahmed (öl. 175/791) ise günümüzde kullanılan harekeleri ve diğer noktalama işaretlerini geliştirerek bu çalışmaların son şeklini vermiştir.
Altıncı asırda yaşamış olan Muhammed b. Tayfur es-Secâvendî (öl.560/1165)’nin, yazmış olduğu “Vakıf ve İbtida” eserinde, ortaya koymuş olduğu esaslar ve remizler, elimizde basılı Mushaflarda tatbik edilmiştir. Bu remizlere (işaretlere) kuralı ortaya koyanın ismine izafeten “Secâvend” denmektedir.
10. Kur’an-ı Kerim’in diğer isimleri nelerdir?
Kur’an, Allah tarafından Cebrail vasıtasıyla son peygamber Hz. Muhammed’e indirilen, okunmasıyla ibadet edilen, başkalarının benzerini getirmekten aciz kaldığı Arapça bir kelamdır. Kur’an kelimesinin türediği kök konusunda farklı görüşler olmakla birlikte yaygın olan görüşe göre, kelime “okumak” manasına gelen “karae” fiilinden isimdir. Vahyin “ikra” (oku) emri ile başlaması ve Kur’an’ın çok okunması tavsiye edilen bir kitap olması gibi sebepler dikkate alındığında Kur’an isminin “okumak” anlamına gelen “karae” fiilinden türediğini kabul etmek daha doğru görünmektedir. Kur’an’ın kendisi de kelimeyi aynı anlamda kullanmıştır.
Kur’an ismi, Yüce Allah tarafından verilmiştir. Buna işaret eden birçok ayet vardır. Bazıları şunlardır: “O, elbette değerli bir Kur’an’dır.” (Vâkı’a suresi, 77. ayet.) , “Şüphe yok ki, Kur’an’ı sana elbette biz indirdik, biz.” (İnsan suresi, 23. ayet.) , “Kur’an okunduğu zaman ona kulak verip dinleyin ve susun ki size merhamet edilsin.” )A’râf suresi, 204. ayet.)
Kur’an-ı Kerim’in Kur’an dışında, başka isimleri daha vardır. Bunlardan bazısı isim, bazısı da sıfat olarak kullanılmıştır. En meşhurları şunlardır: el-Kitab (kalemle yazılan), el-Furkan (Hak ile batılı, helal ile haramı tam anlamıyla ayıran), ez-Zikr (Allah’ı hatırlatıp, tanıtan), en-Nûr (apaçık aydınlatan), er-Ruh (kalpleri dirilten), el- Mev’iza (öğüt ve nasihat veren), eş-Şifâ (şifa veren), el-Hüdâ (doğru yolu gösteren), el- Beyân (her şeyi açıklayan), el-Kelam (Allah’ın sözü), er-Rahmet (tüm insanlığa rahmet olan).